Bir mantolama projesinin kalitesini, uzun ömürlülüğünü ve yalıtım performansını belirleyen yegane unsur, uygulamada kullanılacak malzemelerin özellikleri ve işçilik kurallarının yazılı olarak standartlaştırılmasıdır. Bina yönetimlerinin farklı firmalardan aldığı teklifleri doğru bir şekilde kıyaslayabilmesi ("elma ile elmayı kıyaslamak") ancak detaylı ve bağlayıcı bir Mantolama Teknik Şartnamesi ile mümkündür. Eğer ortada bir şartname yoksa, ucuz fiyat veren firma malzemeden kısarak, kalitesiz ürün kullanarak veya işçilik aşamalarını atlayarak size düşük fiyat sunmuştur.
Güvenilir, ısı yalıtımında maksimum verim sağlayacak TS EN 13499 (EPS sistemler için) standartlarına uygun bir dış cephe ısı yalıtım sistemi teknik şartnamesinde bulunması gereken asgari maddeler ve uygulama kuralları aşağıda detaylandırılmıştır.
Bölüm 1: Malzeme Özellikleri ve Standartları
Tüm yalıtım sistemi bileşenleri (yapıştırıcı, levha, dübel, sıva, file, astar, kaplama, boya) aynı markaya ait olmalı (paket sistem) ve CE belgeli olmalıdır. Farklı markaların ürünleri birbiriyle (toplama sistem) kullanılmamalıdır.
1.1 Isı Yalıtım Levhası
- Cinsi: TS EN 13163 standartlarına uygun Karbonlu EPS (Genleştirilmiş Polistiren) ısı yalıtım levhası kullanılacaktır. (İsteğe bağlı veya yangın yönetmeliği gereği Taşyünü de seçilebilir).
- Yoğunluk (Dansite): EPS levhalar minimum 16 kg/m3 (±1 tolerans) yoğunlukta olmalıdır. Düşük yoğunluklu levhalar ısı yalıtım görevini tam yapamaz ve darbe dayanımı zayıf olur.
- Kalınlık: İstanbul, İzmir gibi ılıman iklimler (2. bölge) için minimum 5 cm kalınlık, Ankara gibi soğuk iklimler (3. bölge) için minimum 6 cm, Erzurum gibi çok soğuk iklimler (4. bölge) için minimum 8 cm kalınlığında levha kullanılmalıdır.
- Isı İletkenlik Katsayısı: λ (Lambda) değeri ≤ 0,032 W/mK olmalıdır.
- Levhalar dinlendirilmiş (rötresini almış) olmalı, ölçü ve gönyelerinde sapma bulunmamalıdır.
1.2 Yalıtım Yapıştırma Harcı ve Sıvası
- Çimento esaslı, polimer katkılı, su itici özelliği artırılmış yüksek performanslı ısı yalıtım levhası yapıştırma harcı ve yüzey sıvası (TS EN 13499/13500) kullanılacaktır.
1.3 Donatı Filesi (Cam Elyafı)
- Sıva katmanlarının arasındaki gerilmeleri karşılayarak çatlamaları önlemek amacıyla, alkali ortam dayanımı yüksek (kauçuk katkılı), en az 160 gr/m² ağırlığında (TS 7936) yüksek kaliteli donatı filesi kullanılacaktır.
1.4 Mantolama Dübeli
- Binanın rüzgar yüklerine karşı levhaları mekanik olarak duvara sabitlemek için, geniş başlıklı (min 60 mm çap), TS EN 1914 standartlarına uygun plastik çivili veya çelik çivili dübeller kullanılacaktır. Dübel boyu, levha kalınlığı + eski sıva kalınlığı + tuğlaya ankraj derinliği (min 3-4 cm) hesaplanarak seçilecektir (Örn: 5 cm levha için 11 veya 12 cm dübel).
1.5 Dekoratif Kaplama (Mineral Sıva) ve Dış Cephe Boyası
- Sıva üzerine, nefes alabilen, suya ve darbelere dayanıklı akrilik esaslı, çizgi dokulu (tane boyutu ortalama 2 mm) dekoratif mineral kaplama uygulanacaktır.
- Son kat olarak, UV ışınlarına dayanıklı, su itici, silikon esaslı veya %100 saf akrilik dış cephe boyası istenilen renkte, 2 kat olarak tatbik edilecektir.
Bölüm 2: Uygulama ve İşçilik Kuralları
Malzeme ne kadar kaliteli olursa olsun, hatalı bir uygulama sistemi tamamen işlevsiz bırakabilir. Şartnamede işçilik standartları şu şekilde belirlenmelidir:
2.1 Yüzey Hazırlığı ve İskele
- Uygulama öncesi binanın çevresine TS EN 12811 standartlarında tam güvenlikli iskele kurulacak, iskele cephesi malzeme düşmesini önlemek için koruyucu ağ (branda/file) ile kaplanacaktır.
- Mevcut cephedeki kabaran, dökülen sıvalar ve boyalar kazınacak, cephe basınçlı su ile yıkanarak kirden, tozdan ve yosundan arındırılacaktır. Derin çatlaklar onarım harçları ile tamir edilecektir.
- Binadaki mevcut yağmur iniş boruları sökülecek, mantolama sonrasında cephe dışına uzatılarak yenileri (PVC) takılacaktır.
2.2 Yapıştırma ve Levha Yerleşimi
- Yapıştırma işlemi şaşırtmalı (tuğla dizilimi) olarak yapılacak, levhaların ek yerleri üst üste gelmeyecektir. Köşelerde "dişli kilitleme" yöntemi uygulanacaktır.
- Yapıştırma harcı levhanın tüm çevresine çerçeve (çevre boyunca şerit) şeklinde sürülecek ve ortasına 3 adet öbek şeklinde (çerçeve-öbek metodu) uygulanacaktır. Harcın levha yüzeyine temas oranı asgari %40 olmalıdır.
- Levhalar arasında boşluk kalmamasına özen gösterilecek, kalan ufak boşluklar harç ile DEĞİL, poliüretan yalıtım köpüğü ile doldurulacaktır (Isı köprüsü oluşmaması için).
2.3 Dübelleme ve Fileli Sıva Uygulaması
- Yapıştırıcı kuruduktan sonra (en az 24 saat sonra) dübelleme işlemi yapılacaktır.
- M2 başına en az 6 adet dübel uygulanacaktır. Bina köşelerinde ve 5. kattan (yaklaşık 15 metre) yüksek yapılarda rüzgar yükü arttığından dübel sayısı m2'de 8 ile 12 adete çıkarılacaktır.
- Dübel başları levha yüzeyi ile hem yüz (aynı hizada) olacak şekilde çakılmalıdır; çok derine gömülmemeli, dışarıda taşmamalıdır.
- Birinci kat sıva çekildikten sonra donatı filesi yüzeye gergin bir şekilde hafifçe gömülecek, ek yerlerinde fileler birbirinin üzerine en az 10 cm binecek (bindirme payı) şekilde uygulanacaktır. İkinci kat sıva çekilerek file tamamen kapatılacaktır. Pencere ve kapı köşelerine çapraz file takviyesi atılarak çatlama riski önlenecektir.
2.4 Köşe Profilleri ve Damlalıklar
- Bina dış köşeleri, pencere ve kapı merkezleri düzgünlüğünü sağlamak ve darbelere karşı korumak için alüminyum veya PVC fileli köşe profili (köşebent) ile dönülecektir.
- Pencere üst merkezlerinde (lento) ve balkon altlarında yağmur suyunun cepheye sızmasını engellemek için damlalıklı PVC profil kullanılacaktır.
Bölüm 3: Genel ve İdari Hükümler
- Şantiye alanında iş sağlığı ve güvenliği, işçi sigortaları (SGK) tamamen yüklenici firmanın sorumluluğundadır.
- Kullanılacak tüm malzemeler şantiyeye kapalı ambalajında, son kullanma tarihleri geçmemiş ve hava şartlarından korunacak şekilde depolanarak getirilecektir.
- Firma, iş bitiminde cephede ve çevre zemininde oluşan tüm inşaat atıklarını temizleyerek, molozları yasal döküm alanlarına nakledecektir.
- Mantolama sonrasında binanın Enerji Kimlik Belgesi (EKB) yüklenici tarafından ücretsiz olarak temin edilerek yönetime teslim edilecektir.